Bildirmen

Koşma

Yazan: Yönetmen | Tarih:

Koşma, Türk Halk Edebiyatı’nda 11 heceli dörtlüklerden oluşan, belirli uyak düzenine göre kurulan şiir türüdür. 11′lik hece ölçüsü 6+5 ya da 4+4+3 şekillerinde yazılabilir. Genellikle 3 - 5 dörtlükten oluşan koşmaların uyak düzeni aaab, cccb, dddb’dir. Ezgi ile söylenen koşmaların 7′li ve 8′li biçimlerine de rastlanır. Konusu lirik duygulardır. Aşk, üzüntü, acı, hasret, sitem, doğa ile ilgili konular koşmanın başlıca içerikleridir. Koşmanın güzelliği anlatan türüne güzelleme, kahramanlığı anlatan türüne koçaklama, toplumsal yergi ve eleştiriyi içeren türüne taşlama, ölen bir kişinin arkasından duyulan üzüntüyü dile getiren türüne ağıt denir.

Koşmanın Özellikleri

  1. Dörtlük sayısı genelde 3 ile 5 arasında değişir.
  2. Türk Halk edebiyatının en çok sevilen, en çok kullanılan nazım şeklidir.
    Dörtlüklerle söylenir.
  3. Koşmalarda fenellikle 11’li hece ölçüsü kullanılır. 4+4+3=11 ya da 6+5=11.
    Genelde yarım kafiye kullanılır.
  4. Koşmada genellikle; doğal güzellikler, sevgi, aşk, özlem, kahramanlık, eleştiri, acı, yakınma, hayata ait görüşler konu alabilir.
  5. Uyak düzeninde; ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde, diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.
  6. Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.
  7. Koşma halka hitap ettiği için dili sade, anlatımı yalın ve içtendir.
  8. Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda aşık edebiyatı nazım türleridir.

Koşma Örneği

Vara vara vardım ol kara taşa,
Hasret ettin beni kavim kardaşa,
Sebep ne gözden akan kanlı yaşa,
Bir ayrılık,bir yoksulluk,bir ölüm

Nice sultanları tahttan indirdi
Nicesinin gül benzini soldurdu
Nicelerin gelmez yola gönderdi
Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm

Karacoğlan der ki kondum göçülmez
Acıdır ecel şerbeti içilmez
Üç derdim var birbirinden seçilmez
Bir ayrılık,bir yoksulluk,bir ölüm

Karacaoğlan

Bu Yazıya Yorum Yapabilirsiniz

© 2008-2010 Bildirmen